روز جهانی حفاظت از بوم سازگان مانگرو در سال ۲۰۱۵ با هدف بالا بردن آگاهی از اهمیت مانگرو به عنوان “یک بوم سازگان منحصر به فرد، خاص و آسیب پذیر” و ترویج راه حلهایی برای مدیریت، حفاظت و استفاده پایدار آنها در کنفرانس عمومی یونسکو (UNESCO) تصویب شد. هر ساله در روز ۲۶ جولای مصادف با ۵ تیرماه مراسم این روز در سرتاسر دنیا برگزار میشود. این روز تاریخی به یاد فعال محیط زیستی Hayhow Daniel Nanoto انتخاب شده است که در اثر عارضه قلبی در روز ۲۶ جولای سال ۱۹۹۸ در جریان اعتراض گسترده برای استقرار مجدد تالابهای مانگرو در Muisne اکوادور درگذشت. سال ۲۰۲۰ با شعار “با مانگروها مهربان باشید” فرصت خوبی برای معرفی و ترویج مشارکت مردمی برای و حفاطت بیشتر از آنها است. مانگروها زیستگاههایی کمیاب، متنوع و تماشایی در منطقه بین خشکی و دریا بوده و یکی از غنیترین و حاصلخیزترین بومسازگانهای دنیا محسوب میشوند. از مهمترین ارزش ها و کارکردهای آن می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- برخورداری از تنوع زیستی غنی
- حفظ ذخایر ژنی گیاهی و جانوری
- تثبیت رسوبات و کنترل فرسایش ساحلی
- منبع مهم ذخیره کربن
- تفرج وگردشگری
- استفاده آموزشی و پژوهشی
- معیشت جوامع محلی
مانگروها با وجود ارزشهای زیستی و اهمیت بالای حفاظت از آنها در معرض تهدیدات بسیاری قرار دارند. بیش از یک سوم از آنها طی پنجاه سال گذشته از بین رفتهاند و برآورد شده است که روند تخریب آنها سه تا پنج برابر سریعتر از تخریب سایر اشکال جنگلهای موجود در دنیا است. خشکسالی، طوفان، فرونشست زمین، اسیدی شدن دریاها، تغییر اقلیم و گرمایش جهانی و افزایش سطح آب دریاها از عوامل طبیعی تهدید مانگروها محسوب میشوند. تهدیدات انسانی از جمله توسعه پروژههای زیرساختی، صنعتی و کشاورزی به صورت وسیعی باعث نابودی جنگلها شدهاند. جنگلهای مانگرو ایران آخرین حد پراکنش آن در آسیای جنوب غربی بوده و گستره طبیعی آن از خلیج گواتر در شرق دریای عمان شروع و تا سواحل بوشهر در خلیج فارس پراکنش دارند. مانگروها در ایران از از دو گونه حرا Avicennia marinaوچندل mucronataRhizophora هستند. حفاظت از این بوم سازگان ارزشمند در اولویت برنامه های حفاظتی قرار داشته و در قالب ۸ “منطقه حفاظت شده“ تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارند.
گروه تنوع زیستی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
